เครือข่ายสยามเสวนาตีพิมพ์บทความนี้ เพื่อระลึกถึง ปฏิวัติ อิงคสันตติกุล เว็บมาสเตอร์ของเว็บไซต์สยามเสวนา พ.ศ. 2547-2551 ซึ่งถึงแก่กรรม ณ วันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2551

 

 

            กระแสจตุคามรามเทพมาแรงมาก ไปที่ไหนๆ ก็เห็นมีแต่คนเอามาห้อยคอ ยิ่งมีแต่ข่าวปาฏิหาริย์ระหว่างการปรุงเสกยิ่งดังไปกันใหญ่ อาจจะเป็นเพราะว่าบ้านเรายังขาดการศึกษาวิจัยในเรื่องบรรยากาศ ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นจากแสงอาทิตย์ตกกระทบละอองในบรรยากาศ (Atmospheric Aerosols) ก็ทึกทักไปว่าเกิดจากปาฏิหาริย์ของจตุคามรามเทพ สร้างกระแสเพื่อให้มีการบูชากันมากๆ แต่กระแสจตุคามรามเทพเองก็มีประโยชน์ เพราะช่วยทำให้มีการกระจายตัวของเม็ดเงิน ธุรกิจคึกคัก สำหรับบริษัทที่ผลิตเสื้อเกราะกันกระสุนน่าจะโหนกระแสนี้ด้วยการ ผลิตเสื้อเกราะกันกระสุนรุ่นสกรีนลายจตุคามรามเทพ พร้อมปลุกเสกแล้วส่งไปขายทางภาคใต้ของไทย คาดว่าคงจะขายได้ราคาดีเป็นการเพิ่มมูลค่า (Added Value) ให้กับสินค้า อีกทั้งส่งผลดีด้านส่งเสริมกำลังใจให้ผู้สวมใส่

 

ปีนี้ (2550) เป็นปีเริ่มต้นของการศึกษา สุริยฟิสิกส์ (Heliophysics) ซึ่งจะมีการศึกษาวิจัยในเรื่องเกี่ยวกับดวงอาทิตย์ไปอีก 50 ปีข้างหน้า หัวข้อหนึ่งที่ควรจะมีการศึกษาให้เข้าใจอย่างถ่องแท้คือผลกระทบของแสงอาทิตย์กับบรรยากาศของโลก เพื่อให้เรามีความรู้และความเข้าใจที่มาที่ไปของปรากฏการณ์ต่างๆ ถ้าเรามีการเก็บข้อมูลของละอองในบรรยากาศมากพอบางทีเราอาจจะสามารถทำนายหรือคาดการณ์ได้ว่าปรากฏการณ์พระอาทิตย์ทรงกลดจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่ และถ้าทำได้ก็จะเป็นประโยชน์ต่อการจัดงานพิธีปลุกเสกต่างๆ เพราะแต่ละครั้งที่จัดก็เลือกวันเวลาที่จะเกิดปรากฏการณ์บนท้องฟ้า เพื่อประกาศให้โลกรู้ว่าในเมืองไทยเรานอกจากจะมีความรู้ทางไสยศาสตร์แล้วเรายังมีความรู้ทางวิทยาศาสตร์อีกด้วย

 

การปลุกเสกจตุคามรามเทพมีผลต่อการเกิดพระอาทิตย์ทรงกลดหรือไม่?

 

            คงต้องมีการศึกษากันให้มากกว่านี้ถึงจะตอบได้ สิ่งที่ตอบได้ชัดเจนทางวิทยาศาสตร์คือการปลุกเสกจตุคามรามเทพไม่ได้เป็นสาเหตุทำให้เกิดพระอาทิตย์ทรงกลด แต่อาจเป็นไปได้ที่การเกิดพระอาทิตย์ทรงกลดมีความไวต่อการปลุกเสกจตุคามรามเทพ กรณีนี้เป็นเฉกเช่นเดียวกับสิ่งที่เรียกว่า ปรากฏการณ์ผีเสื้อ (Butterfly effect) ที่บอกกันว่า พายุเฮอริเคนที่อเมริกามีความไวต่อการขยับปีกของผีเสื้อที่เชียงใหม่ ศาสตร์นี้มีชื่อเรียกอีกอย่างว่า พลศาสตร์แบบไม่เชิงเส้น (Nonlinear dynamics) คือการแปรค่าเพียงเล็กน้อยของตัวแปรในสมการอาจส่งผลอย่างใหญ่หลวงต่อผลลัพธ์ ระหว่างการปลุกเสกมีผลกระทบต่อบรรยากาศคือ การจุดธูป เทียน จำนวนคนที่หนาแน่น ซึ่งแม้จะส่งผลกระทบต่อชั้นบรรยากาศเพียงเล็กน้อย (มีการแปรค่าเพียงเล็กน้อย) แต่บรรยากาศอาจจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงก็ได้ ทั้งนี้ก็ไม่ได้หมายความว่าการปลุกเสกจตุคามรามเทพเป็นสาเหตุทำให้เกิดปรากฏการณ์พระอาทิตย์ทรงกลด แต่อย่างไรก็ตามต้องมีการศึกษาวิจัยกันต่อไป โดยเฉพาะการศึกษาในเรื่องแบบจำลองเคออสและสภาพซับซ้อน (Modeling Chaos & Complexity) ซึ่งเป็นศาสตร์ในฟิสิกส์สมัยใหม่ที่นับวันจะเป็นที่สนใจมากขึ้นเพราะสภาวะอากาศในปัจจุบันนับวันยิ่งทวีความรุนแรงมากขึ้น มีการเปลี่ยนแปลงอย่างเช่นภาวะฝุ่นในบรรยากาศ จึงจำเป็นอย่างมากที่จะต้องเข้าใจถึงปัญหาและหาหนทางแก้ไขไม่ให้เกิดภาวะวิกฤต

 

พระอาทิตย์ทรงกลดคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร?

 

            ปรากฏการณ์พระอาทิตย์ทรงกลดเป็นปรากฏการณ์ที่มีวงของรัศมีรังสีรุ้งพร่างพราวเป็นวงกลมล้อมรอบดวงอาทิตย์ เป็นปรากฏการณ์ที่มีความสวยงามมาก และบางทีจะเห็นพระอาทิตย์หลายๆ ดวงซ้อนกัน มีขนาดโตกว่าปรกติ สำหรับประเทศไทยเรามักจะพบเห็นบ่อยๆ ในช่วงปลายฝนต้นหนาว จากลักษณะของปรากฏการณ์ทำให้บอกได้ว่าพระอาทิตย์ทรงกลดเป็นชนิดหนึ่งของปรากฏการณ์ Sun Halo ประเภทที่พบบ่อย เป็นชนิดที่เรียกว่า 22-degree  halo และ Parhelia (Sun Dogs) คนไทยนับถือดวงอาทิตย์เป็นเทวดาเบื้องบนองค์หนึ่ง สังเกตจากการเรียกนำหน้าว่า “พระ” ส่วนกลดก็ถือเป็นของสูงสำหรับพระ เช่น กลดของพระธุดงค์ ปรากฏการณ์นี้จึงเปรียบได้กับกลดของพระที่กำลังถูกล้อมรอบไว้ด้วยแสงของดวงอาทิตย์นั่นเอง

 

แสดง Sun Halo ประเภทที่พบได้ยาก

ที่มา : http://www.atoptics.co.uk/halo/unusual.htm

 

            การจำแนกประเภทของ Sun Halo นั้นแบ่งได้ตามการปรากฏของภาพที่เห็น แบ่งแบบง่ายๆ ได้เป็นสองประเภทคือ ประเภทที่พบบ่อย และประเภทที่พบได้ยาก ที่พบในเมืองไทยคือ 22-degree Halo และ Parhelia ก็เป็นหนึ่งใน Sun Halo ประเภทที่พบบ่อย การเรียกว่า 22-degree Halo หมายความว่าเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 22 องศา ซึ่งเราวัดได้ง่ายๆ คือใช้การเหยียดกำปั้นให้สุดแขน ความกว้างของกำปั้นจะมีค่ามุมประมาณ 10 องศา ก็ใช้สองกำปั้นวัดก็จะใกล้เคียงกับขนาดของพระอาทิตย์ทรงกลด ปรากฏการณ์เราจะเห็นว่ามีขนาดบนท้องฟ้าใหญ่มากแต่จริงๆ มันมีขนาดที่ใหญ่กว่านั้นอีกคือ 46-degree Halo และจะเห็นได้ว่ามีการศึกษาเรื่องนี้ในต่างประเทศเยอะมากจนถึงขั้น สามารถสร้างซอฟแวร์สำหรับจำลองการเกิด Sun Halo ได้ และให้โหลดไปใช้ฟรีสำหรับผู้สนใจ http://www.atoptics.co.uk/halo/halfeat.htm

 

            พระอาทิตย์ทรงกลดเกิดจากแสงอาทิตย์ตกกระทบกับผลึกน้ำแข็งที่อยู่ในเมฆเซอรัส ที่มีขนาดบาง ๆ ส่วนภาพแสงที่ปรากฏมีรูปร่างและลักษณะที่แตกต่างกัน เกิดจากรูปลักษณ์ของผลึกน้ำแข็งและการจัดเรียงตัวของผลึกน้ำแข็ง

 

ความแตกต่างระหว่างรุ้งกินน้ำและพระอาทิตย์ทรงกลด

 

            ปรากฏการณ์รุ้งกินน้ำจะเกิดขึ้นหลังจากฝนตกใหม่ๆ มีลักษณะเป็นแถบแสงสีรุ้งปรากฏในด้านตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (ดวงอาทิตย์อยู่ข้างหลังเรา) รุ้งกินน้ำเกิดจากการหักเหของแสงอาทิตย์ที่ตกกระทบหยดน้ำ จากภาพแสดงการเกิดรุ้งกินน้ำ เมื่อแสงขาวตกกระทบกับหยดน้ำเนื่องจากตัวดัชนีหักเหของตัวกลางคืออากาศและหยดน้ำ มีค่าต่างกันทำให้แสงเกิดการหักเห แสงขาวซึ่งประกอบด้วยแสงที่มีความยาวคลื่นต่างๆกันก็จะหักเหที่มุมต่างๆ กัน ทำให้เราเห็นเป็นแถบสีรุ้ง จากภาพทั้งผู้สังเกตและดวงอาทิตย์จะต้องอยู่ด้านเดียวกัน คือด้านซ้ายมือของภาพจึงจะมองเห็นรุ้งกินน้ำ

 

 

            ทั้งรุ้งกินน้ำและพระอาทิตย์ทรงกลดเกิดจาก แสงอาทิตย์ และ น้ำ เป็นปรากฏการณ์ที่สวยงามมากด้วยกันทั้งคู่ สิ่งที่แตกต่างกันคือสถานะของน้ำ รุ้งกินน้ำเกิดจากแสงอาทิตย์หักเหกับหยดน้ำซึ่งมีลักษณะเป็นก้อนกลม ส่วนพระอาทิตย์ทรงกลดเกิดจากแสงอาทิตย์หักเหกับผลึกน้ำแข็งซึ่งมีลักษณะเป็นก้อนผลึกหกเหลี่ยม และมีการจัดเรียงตัวแบบต่างๆ ถ้าเรามองว่าทั้ง หยดน้ำ ผลึกน้ำแข็ง เป็นหนึ่งในละอองในบรรยากาศ (Atmospheric aerosols) เราก็จะบอกได้ว่าปรากฏการณ์ทั้งคู่เกิดจากแสงอาทิตย์ตกกระทบและหักเหกับละอองในบรรยากาศ

 

ภาพถ่ายพระอาทิตย์ทรงกลดที่เกิดในประเทศไทย

 

ที่มา : คุณ ชยุต http://www.uamulet.com/articleAmuletBoardDetail.asp?qid=1274

 

ที่มา : คุณ ชยุต http://www.uamulet.com/articleAmuletBoardDetail.asp?qid=1274

 

ใช้ Invert Color ดูเพื่อให้เห็นรายละเอียดภาพได้ดีขึ้น จะได้แยกออกได้ระหว่างแสงแฟร์ที่เกิดจากการถ่ายภาพกับพระอาทิตย์ทรงกลด

 

การถ่ายภาพพระอาทิตย์ทรงกลด

 

 

            ในขณะนี้เรายังไม่สามารถทำนายได้ว่าปรากฏการณ์นี้จะเกิดขึ้นเมื่อไหร่ และเวลาใด ดังนั้นควรจะหากล้องขนาดเบาไว้ใกล้มือเสมอ อาจจะเป็นกล้องดิจิตอล หรือกล้องฟิล์ม 35 มิลลิเมตร และทำทุกอย่างให้ง่ายๆ เข้าไว้การควบคุมที่ซับซ้อนเกินไปอาจจะทำให้เสียเวลาเกินไป ทำให้พลาดตำแหน่งที่ดีที่สุดของพระอาทิตย์ทรงกลดไป ควรตระเตรียมกล้องและตรวจสอบถ่านไฟฉาย ฟิล์ม/หน่วยความจำ เพราะในขณะลักษณะพระอาทิตย์ทรงกลดชนิดที่พบเจอยากได้ปรากฏ เราจะไม่มีเวลาพอจะเปลี่ยนอุปกรณ์ และควรจดบันทึกเวลาและสถานที่ถ่ายภาพไว้

 

            ไม่ควรมองไปที่ดวงอาทิตย์ตรงๆ และไม่ควรมองผ่านเลนส์กล้อง ทั้งนี้เพื่อรักษาดวงตาของเราเอง และไม่ควรถ่ายภาพดวงอาทิตย์ตรงๆ เพราะจะทำให้กล้องถ่ายภาพมีอายุสั้น ให้ใช้ขอบของตึกหรืออะไรซักอย่างบังดวงอาทิตย์ไว้แล้วจึงถ่ายภาพ จะให้ภาพที่สวยงามและมีความปลอดภัยต่อทั้งดวงตาของคนและกล้องถ่ายภาพ

 

            จากภาพถ่ายพระอาทิตย์ทรงกลดที่พบเห็นตามหนังสือพิมพ์ พบว่าเมืองไทยของเรายังถ่ายภาพอย่างไม่ถูกต้อง ส่วนใหญ่ถ่ายภาพพระอาทิตย์ตรงๆ ซึ่งจะทำให้เกิดอันตรายแก่ดวงตา และทำให้ CCD (Charge Couple Device) ซึ่งเปรียบเสมือนดวงตาของกล้องดิจิตอลมีอายุสั้นลง ดังนักวิทยาศาสตร์ในสมัยโบราณ กาลิเลโอ กาลิเลอิ ที่พอแก่ตัวลงก็ตาบอด จริงแล้วการมองดวงอาทิตย์ตรงๆ นานๆ ทำให้ตาเราบอดไปแล้วบางจุด แต่เราไม่ทราบเพราะไม่ได้บอดหมดทุกจุด การถ่ายภาพอาทิตย์ทรงกลดยากเพราะว่าไม่สามารถใช้แผ่นกรองแสง (Filter) ปิดที่หน้ากล้องตรงๆ เช่นเดียวกับการถ่ายภาพสุริยุปราคาได้ อาจจะสร้างแผ่นกรองแสงชนิดพิเศษขึ้นเองแบบเป็นวงแหวนบริเวณตรงกลางทึบส่วนบริเวณขอบโปร่งใส เอาไว้ครอบหน้ากล้องขณะถ่ายภาพ

 

 

ผู้เรียบเรียง

ปฏิวัติ อิงคสันตติกุล

สาขาวิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์

มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

3 มิถุนายน 2550

 

เอกสารอ้างอิง

 

Frequent Halos

http://www.atoptics.co.uk/halo/common.htm

 

Halo photography

http://www.atoptics.co.uk/halo/photo.htm

 

Measuring Angular Distances

http://brahms.phy.vanderbilt.edu/a103/info/angdist.shtml

 

สุริยฟิสิกส์ (Heliophysics)

http://www.narit.or.th/ihy2007/

http://ihy2007.org/

 

ไขปริศนา “พระอาทิตย์ทรงกลด” วิทยาศาสตร์และความเชื่อที่โยงใยกับสิ่งที่เห็น

http://www.manager.co.th/Science/ViewNews.aspx?NewsID=9490000077249

 

ภาพข่าวปี 2549 > พระอาทิตย์ทรงกลด

http://www.kalasinnews.com/ksn_gallery/thumbnails.php?album=lastup&cat=-26

 

พระอาทิตย์ทรงกลดจริงหรือ

http://www.uamulet.com/articleAmuletBoardDetail.asp?qid=1274